Zofia Rączka
Biografia
Zofia Rączka urodziła się 9 lipca 1927 roku w Lesznie koło Kutna, jako córka Leona Rączki i Genowefy Pawlus. Szkołę podstawową ukończyła w Kutnie, a w 1939 roku zdała egzamin wstępny do gimnazjum w Łęczycy. Podczas okupacji pracowała jako robotnica rolna, jednocześnie kontynuując naukę na tajnych kompletach.
Po wojnie, w 1946 roku, ukończyła Liceum Ogólnokształcące im. M. Kopernika w Żywcu i podjęła pracę jako nauczycielka. W latach 1947-1951 studiowała historię na Uniwersytecie Jagiellońskim, a po studiach przez 35 lat pracowała w służbie archiwalnej - początkowo w Będzinie, a następnie przez 25 lat w Żywcu, aż do 1986 roku.
W 1960 roku rozpoczęła działalność w Towarzystwie Miłośników Ziemi Żywieckiej (TMZŻ), gdzie pełniła funkcję sekretarza i członka kolegium redakcyjnego "Karty Groni", a od 1990 roku była redaktorem naczelnym tego wydawnictwa. W latach 1965-1973 była członkiem prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Żywcu i członkiem komisji kultury. Uczestniczyła także w pracach Społecznego Komitetu Odbudowy Parku i Zamku Żywieckiego oraz była członkiem Rady Muzealnej.
Angażowała się również w działalność Akcji Katolickiej w parafii pw. św. Floriana w Żywcu. Rejestrowała polonika w archiwach Paryża, Brukseli i Madrytu. Charakteryzowała ją pasja badawcza, duża wiedza o regionie, a także zamiłowanie do malarstwa nieprofesjonalnego i poezji.
Była osobą skromną, chętnie dzielącą się wiedzą o historii, kulturze i tradycji regionu żywieckiego. Publikowała w wielu pismach, m.in. w "Karcie Groni", "Gronie", "Archeionie", "Zaraniu Śląskim", "Małopolskich Studiach Historycznych", "Gazecie Żywieckiej" czy "Nad Sołą i Koszarawą". Była członkiem honorowym TMZŻ.
Zmarła 22 października 2010 roku w Żywcu i została pochowana na cmentarzu parafii św. Floriana na Zabłociu. Jej imieniem nazwano rondo na skrzyżowaniu ulic Armii Krajowej, Browarnej i Wyzwolenia w Żywcu.